Aratrmac, Yazar

ANASAYFA
BZE ULAIN
AMACIMIZ
KUR'AN DNLE
KTAPLARIMIZ
DERS VDEOLARI ARV
NOT DEFTER
Hamd; lemlerin Rabbi olan Allahadr. Salt ve selm; Peygamberimiz aleyhisselma, onun temiz ailesine, ashbna ve kymete kadar onun Snnetine uyan Mslmanlara olsun. Bu yazmzda, Allahn iznine bal olan efaatin hak olduunu, T-H: 109. yetin tefsri ile aklayacaz. yette geen kelimelerin i'rblarna da yer vereceiz.

 

T-H: 109. YETN ݒRBI VE TEFSR

(EFAAT KONUSU)

Hamd; lemlerin Rabbi olan Allahadr.

Salt ve selm; Peygamberimiz aleyhisselma, onun temiz ailesine, ashbna ve kymete kadar onun Snnetine uyan Mslmanlara olsun.

Bu yazmzda, Allahn iznine bal olan efaatin hak olduunu, T-H: 109. yetin tefsri ile aklayacaz. yette geen kelimelerin i'rblarna da yer vereceiz. 
Rabbimiz, efaat konusunda yle buyurmaktadr:

يَوْمَئِذٍ لاَ تَنفَعُ الشَّفَاعَةُ إِلاَّ مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمَنُ وَرَضِيَ لَهُ قَوْلاً

(T-H: 109) 
yetin, tek tek kelimelerinden hareketle aklamalar yapalm:

يَوْمَئِذٍ : O gn, o gnde (kymet gnnde)

لاَ تَنفَعُ : Fayda vermez

الشَّفَاعَةُ : efaat

Burada dikkat ekilmesi gereken nemli bir husus vardr. Rabbimiz, fayda vermeyecek olan efaatten bahsederken, marife (zel isim) kullanmtr; nekre (cins isim) kullanmamtr. Nekre isimler, umma yani genele dellet ederken, marife isimler, baz zellikleri tayan, belli bir takm varlklara mildirler. Allah Tel burada, reddedilecek efaatlerin varln aklarken, kabul edilecek efaatin de mahiyetini bize bildirmektedir.

Bu yetin tamamen anlalmasn salayacak zl bir takm aklamalar yapacaz.

إِلاَّ : stisn edatdr ve -den baka, yalnz, sadece, ancak, hari, mstesn gibi anlamlar verilebilir. Cmlede, bunlardan birisiyle Trkeletirilir.

مَنْ Bu kelime hem mfred (tekil)e, hem de cem (oul)a mildir. Yani tekil ve oul anlamlar verilebilir.

yetin irbna gre bu kelimeye, iki trl motamot anlam verilebilir. Birisi kimseye, kimselere, dieri ise kimsenin, kimselerin eklindedir. kinci takdre gre, noktal yerlere efaati kelimesi gelmektedir.

Bu noktada baz aklamalar yapalm.

Bu yetin irb ynnden, iki trl anlalmasn salayan ilm boyutlara temas edelim.

مَنْ edat, لاَ تَنفَعُ kelimesinin mefln bihi olabilir.

Bu durumda mana; O gnde efaat fayda vermez; yalnzca Rahmnn kendisi iin izin verdii ve sznden rz olduu kimseye (efaat) fayda verir eklinde anlam verilir.

مَنْ kelimesini nasb mahallinde deil de, ref mahallinde takdr etsek; bu durumda مَنْ kelimesine bedel deriz. El-mbdelu minhu da merf olan الشَّفَاعَةُ kelimesidir. Bu takdrde, muzf yani efaat kelimesi hazfedilir.

Bu aklamalarmzn almn verelim:

مَنْ  kelimesi, merf olan الشَّفَاعَةُ kelimesinden bedel olunca, yetin takdri u ekilde olur:

يَوْمَئِذٍ لاَ تَنْفَعُ الشَّفَاعَةُ إلاَّ شَفَاعَةُ مَنْ أذِنَ لَهُ الرَّحْمَنُ وَرَضِىَ لَهُ قَوْلاً

yeti yle Trkeye eviririz:

O gnde efaat fayda vermez; ancak Rahmnn kendisine izin verdii ve sznden rz olduu kimsenin efaati mstesn.

Yani; O gnde, Rahmnn izin verecei ve kendisinden rz olaca kimseninki dnda, efaat fayda vermez.

Grld gibi; bu yette, مَنْ kelimesinin irbna gre, iki trl anlam vermek mmkndr.

مَنْ kelimesi zerinde ayrntl aklama gerektii iin, detaya girdik. yetin dier kelimelerini de ksaca tanmaya devam edelim.

أَذِنَ : zin verdi. Mz fiildir, fetha zere mebnidir. Gelecek zaman anlamyla da evrilebilir. Bu tr kelimelere lafzan (lafz olarak) mz, manen (mana bakmndan) istikbl denir.

لَهُ : Kendisi iin, ona. Crr ve mecrrdan oluur. أَذِنَ fiiline mteallk (bal)dr.

الرَّحْمَنُ :  أَذِنَ fiilinin fili (znesi)dir, merfdur.

و : Atf vvdr ki, kendisinden sonraki cmleyi ncekine balamtr. ݒrb, aynen zerine atfedilen cmle gibidir.

nceki cmle:  أَذِنَ لَهُ الرَّحْمَنُ matfun aleyh olur.

رَضِيَ : Rz oldu. Fili, mstetirun fh yani kendi iinde gizlidir; takdri  هُوَ mfred-mzekker-gib zamiridir.

 هُوَ zamiri, الرَّحْمَنُ kelimesine dner; اللهُ سُبْحَانَهُ demektir.  

لَهُ : "Kendisi iin, ona." Crr ve mecrrdan oluur ve  رَضِيَ fiiline mteallktr.

قَوْلاً : Szce, sz bakmndan.  رَضِيَ fiilinin, mefln bihidir. 

Rabbimiz, Bakara: 255. yette yle buyurmaktadr:

Onun izni olmakszn Onun katnda kim efaat edebilir?

Baka bir yette ise yle buyurur:

Onlarn nndekini de arkalarndakini de bilir. Onun rz olduu kimselerden bakasna efaat etmezler. Onlar, Onun korkusundan titrerler. (Enbiy: 28)

Bu konuda baka yetler de vardr. Biz, bu kadarla, iktifa ediyoruz.

Bu aklamalardan sonra unlar syleyebiliriz:

O korkun gnde, efaat hibir kimseye fayda vermez. Ancak Rahmnn efaat etmesi hususunda kendilerine izin verdii ve efaat ettiinde de kendilerinden rz olaca kimselerin efaati mstesndr. efaat izni verilecek olan kimseler, dnyada yaarken de, L lhe llallha uygun bir hayat yaayan Tevhd ehli kullardr. efaat ayn zamanda, Allahn kendilerinden rz olmas nedeniyle lehlerinde efaat izni verilen kimselere de fayda salayacaktr. Yani efaat edecek kimseler de, efaat edilecek kimseler de, Allahn kendilerinden rz olduu ve kendi lehlerinde efaat izni verdii kimseler olacaktr. Yoksa efaat, -h- Allahn rz olmad kullarn kurtarlmas anlamnda deildir. Ayrca efaat edenler de, bu hususta keyf davranmayacaklardr. Hak etmeyenlere efaat etmek gibi! Mana bakmndan mtevtir seviyesine ulaan Hadslere gre, Peygamberimizin efaati muhakkaktr. Bunun dnda, imtihan olan Allahn kullar hakknda falan kii, efaat edecektir diye belirleme yaplmas mmkn deildir! efaat edecei de, efaat edilecei de ancak Allah bilir, belirler. Bizler, ne efaat edeceimizi, ne de bize efaat edileceini biliriz. Sadece Allahn, kendilerine efaat izni verecei, bata Peygamberimiz olmak zere, Peygamberler, limler, ehdler, slihler gibi insanlarn efaatini, yine Allahtan talep edebiliriz. Ehl-i Snnet ulems, Raslullahn efaat-i uzms (byk efaati) bulunduu halde, efaati ondan istemeyi caiz grmemilerdir. Zira efaat, yalnz Allahn irdesine baldr. efaat y Raslallah! diyerek Peygamberimize ynelemeyiz. Peygamberimizin efaatini Allahtan dileriz. Tevhd ehlinin malmudur ki, mutlak irde ve hkm sahibi olan ancak Allah Sbhnehu ve Teldr. Onun hkm ve irdesine mdhale edip, Onun huzurunda sz syleyecek bir zat yoktur. Allah, her eyin yaratcsdr ve yarattklarnn irde ve hkmne muhta deildir. efaat meselesinde mutlak sz sahibinin Allah olduunu unutmamak gerekir. u bilinmeli ki, kim efaat edecekse ve kime efaat edilecekse; btn bunlar, Allahn dilemesiyle olacaktr. Ve asla da irk koanlar hakknda hibir kimse efaat edemeyecektir.

Peygamberimiz, Havznn banda beklerken, o esnada bir takm adamlar grr, onlara elini uzatr ama o kiiler Peygamberimizden uzaklatrlr. Yce Allah: "Sen, onlarn senden sonra dinde neler icad ettiklerini bilmezsin!" buyurur. (Buhri, Fiten, 1)

Grld gibi, Efendimiz, veftndan sonra, insanlarn hallerinden, neler yaptklarndan ve nasl yaadklarndan habersizdir! Bu Hads bize, hak etmeyenlere asla efaat edilemeyeceini aka ortaya koymaktadr. Tefsrini yaptmz T-H: 109. yetin devam da bize bu gerei aklamaktadr:

O (Allah), onlarn nlerindekini de arkalarndakini de bilir. Onlar ise bilgileri ile (Allahn bildiklerini) kuatamazlar. (T-H: 110) Bu yet, efaat konusunda tek yetkilinin ancak Allah olduunu ve O dilemedike kimsenin kimseye efaat edemeyeceini aka ortaya koymaktadr.

Allahn Rasl bile veftndan sonra, insanlarn nasl yaadklarn, neler yaptklarn bilmiyorsa, bir takm insanlar, nasl veftndan sonra bile, her eyden haberdar olduklarn syleyebilirler? Ve baz insanlar byle kandrabilirler? Peygamberimiz bile, Hadste getii gibi, kendi istediklerine efaat edemiyorsa, nasl olur da, din adna kendilerine deiik vasflar veren kimseler, kendilerine mrd olan ve hizmet eden herkese efaat sz verebilirler? nemli olan; konuyu Tevhd akdesine ve Ashbn aklamalarna gre anlamaktr; ifrt ve tefrtten saknmaktr. Her btl savunanlara bakarak, her hakk inkr etmek ma'kl ve dahi mer' bir davran biimi deildir! lim, hikmet; Mslmanlarn yitik maldr. Her nereden ve kimden gelirse gelsin, hakka teslim olmak icap eder. Zira ilim; Peygamberlerin mirasdr. Miraslar, haklarna sahip kmaldrlar.

efaat konusunda, ifrta kamak uygun olmad gibi; tefrte dp efaat bahsini btnyle inkr etmek de btldr!

Rabbimiz bizleri, hakk hak bilip, hakka ittib eden; btl btl bilip, btldan ictinb eden slih kullarndan eylesin. mn.  

 Yusuf Semmak

Balant | kategori: TEFSR | tarih: 09/01/2013 | Yorum(1) | Yorum yaz
Yusuf SemmakNefy ve stisn Edatyla Yaplan Hasr:

T-H: 109. Ayeti daha iyi anlamak iin, bu ayetin cmle yaps hakknda baz bilgiler vermek ve benzer ayetlerle rnekler takdim etmek istiyoruz. ncelikle bu ayet; L (nefy edat) ll⅔ eklinde yani (.َ..لاَ... إلاّ) formatnda bir ayettir. Bu tr cmlelerde, mstesnnn hkmn, istisn edatlarndan biriyle mkablinden (ncesinden) ayrma ve tekid (pekitirme) vardr. stisn demek; istisn edatlarndan sonra gelen kelimeyi (mstesn) ncekilerin dnda brakmaktr. Yani mstesn minhu'dan istisn etmektir. Bu tr cmlelerde bazen mstesn minhu hazfedilebilmesine ramen; aklda kalc bir ifade olarak, istisn edatndan nceki kelimeye mstesn minhu, istisn edatndan sonraki kelimeye de mstesn denir, diyebiliriz. Cmlede sadan sola mstesn minhu-istisn edat-mstesn diziliinde yer alrlar. stisn edatlaryla kurulan cmleye, istisn cmlesi denir.

Bu konunun anlalmas iin, istisn ve tekid ieren baz rnekler vermek istiyoruz.

لاَ إلَهَ إلاَّ اللهُ (Sfft: 35) Kelime-i Tevhid cmlesinin anlam: Allahtan baka (gerek) hibir ilh yoktur demektir. Bu cmlede, Allah dndaki ilhlarn varl nefyediliyor, olumsuz klnyor ve reddediliyor. Yani mevcut hibir ilh yoktur demek; sahte ilhlara ibadet etmenin nefyedilmesidir. stisn edatyla, sadece Allahn ilh olduu isbt edilmi olmaktadr. Bu cmle, dz bir anlatmla, Allah ilhtr eklinde de ifade edilebilir. Ama bu durumda, bilmeyenler asndan, sahte ilhlara, mabdlara, tautlara yada nefse kulluk etmenin btll, irki reddetmenin, imann temel art olduu, Allahn zatnda tek olduu gibi, isimlerinde, fiillerinde ve sfatlarnda da Tevhid edilmesi gerei anlalmayabilir.

لا َ إلَهَ إلاَّ اللهُ dediimiz zaman, sadece Allaha kulluk edilmesi, Onun dndaki mabdlarn reddedilmesi ve Allaha hibir kimsenin ve hibir eyin irk koulmamas hakikati hemen anlalmaktadr.

لا َ إلَهَ إلاَّ اللهُ cmlesini, وَمَا مِنْ إِلَهٍ إِلاَّ اللّهُ Allahtan baka hibir (gerek) ilh yoktur (l-i mrn: 62) eklinde bir ifade tarzyla, ilhl Allaha hasr ederek ifade edebiliriz.

Ksaca irbn yapalm:
Bu ayette; و , istinfiyye (balang) vvdr. مَا , nefy (olumsuzluk) edatdr. مِنْ , nefy anlamnda tekid harfidir. إِلَهٍ , lafz olarak crr ve mecrrdur, mbteda olmak zere mahallen merfdur. إِلاَّ hasr edatdr. اللّهُ , mbteda olan إِلَهٍ kelimesinin haberidir.

Konuyu aklayc olmas iin, baka bir ayet hatrlatalm.

إنِ الْحُكْمُ إلاَّ لِلَّهِ (Enm: 57, Ysuf: 40, 67) Ayetin anlam: Hkm ancak Allahndr demektir. Ayetin bandaki إن kelimesi, nefy (olumsuzluk) edatdr. Bu ayette de, Allah dnda kimsenin hkmetme ve hkm belirleme hakknn olmad ortaya konuluyor, hkm belirlemenin ve hkmetmenin sadece Allaha ait olduu kesin olarak hkme balanyor.

Bu ayetteki anlam, dz bir ifade biimiyle, الْحُكْمُ لِلَّهِ (Mmin: 12) Hkm Allahndreklinde de ifade edilebilir. Ama bu ifade, bazlar iin, aklamasn yaptmz ayetin ifade ettii kesinlii vurgulamyor olabilir.

الْحُكْمُ لِلَّهِ ifadesini, tekidli olarak, لَهُ الْحُكْمُ (Enm: 62) eklinde ifade edebiliriz. Bu ayetin anlam: Hkm ancak Onundur eklindedir. rb asndan; crr ve mecrr, mbteda zerine mukaddem olduunda yani mbtedadan nce geldiinde, hasr ifade eder. Hasr; bir eyi umumilikten karp snrlamak demektir. Bu ifade biimiyle hkm belirleme ve hkmetme yetkisinin herkesin yani umumun hakk deil, ancak Allahn hakk olduu vurgulanm olmaktadr.

Rabbimiz, Muhammed aleyhisselm'n hem Peygamber, hem de dier insanlar gibi lml bir kul olduunu yle beyan etmektedir:

وَ مَا مُحَمَّدٌ إلاَّ رَسُولٌ Muhammed ancak bir Peygamberdir. (l-i mrn: 144) Bu ayetin muhatab, Peygamberimizin risletini yakndan bilen sahabedir. Raslullahn irtihalini kabul etmemek, risletini de bilmemek durumuna dmek demektir. Halbuki her Peygamber gibi Hz. Muhammed aleyhisselmn vefat da mukadderdir. Peygamberimizin vefat ettiine inanmayan, onun eliliine de inanmam saylr. Peygamberimiz vefat ettiinde baz sahabiler, Peygamberimize olan sevgi ve ballklarnn etkisiyle Muhammed lmedi! eklinde, yanl cmleler sarf etmilerdi. O kiilerden birisi de Hz. mer idi. Hz. Eb Bekir ise, Hz. mer Efendimize ve zntsnden ne dediini bilmeyen ashaba u ayeti okuyordu: Muhammed ancak bir Peygamberdir. Ondan evvel nice Peygamberler gelip gemitir. Eer o, lr veya ldrlrse keleriniz stnde (dininizden) geriye mi dneceksiniz? Kim iki lesi zerinde geriye dnerse o, Allaha elbette zarar veremez. Allah kredenlere mkfat verecektir. (l-i mrn: 144) Bu ayet, Uhud savanda mnafklarn Muhammed ld! Muhammed bir Peygamber olsayd ldrlmezdi eklindeki zararl konumalarna bir cevap niteliinde nzil olmutur. Uhud sava esnasnda Muhammed ld eklinde bir velvele kopmutu. Sahabelerin bir ksm, Peygamberimizin ehid olduunu sanmlard. Mnafklar da bu frsat hemen kendi lehlerine, deerlendirmek istediler ve mnafkl ele aldlar... Bu yaygara ile mnafklar, slam saflarnn dalmasn ve Mslmanlarn tekrar cahiliyyeye dnmelerini amalamlard. Fakat Allah, kullarn hi yalnz ve yardmsz brakmyor; Peygamberimize vahiy gndererek, onlara u gerei retiyordu. Muhammed bir Peygamberdir. O, kendisinden nce gelmi tm Peygamberler gibi lmldr. Sizin ballnz, Allaha olmaldr, Muhammedin ahsna deil! Yok eer, sizin ballnz, Muhammedin ahsna ise ve o lnce tekrar kfr hayatnza dnecekseniz, Allahn dininin size hibir ihtiyac yoktur. Bu ayetin iniiyle, Mslmanlarn Allaha iman ve slama ballklar perinlenmiti. Ama ashab, Peygamberimizi o kadar ok seviyorlard ki, Rasln vefat ettii gnn sabah Mslmanlar Medinede toplanmlar znt ve aknlk iinde ne yapacaklarn bilmez bir halde idiler. Hz. mer ise cemaate, Hz. Peygamberin vefat ettiini sylemenin gnah olduunu syleyecek kadar kederlenmiti. Hz. Eb Bekir, Hz. merin de iinde bulunduu toplulua yle seslendi: Ey insanlar, baknz, her kim Muhammede tapyor idiyse, Muhammed lmtr. Kim de Allaha tapyor ise, Allah diridir ve asla lmez dedi. Sonra da onlara, l-i mrn: 144. Ayeti okudu. Oradaki insanlar sanki o vakte kadar bu ayetin varlndan habersiz gibi idiler. Hz. Eb Bekirin bu aklamasyla kendilerine geldiler. Vahiy ile dirilen o mbarek insanlar, aknlklarn dahi vahiy ile bertaraf ediyorlar ve geree hemen teslim oluyorlard. Allah, onlardan raz olsun.

Son bir rnekle, mukaddimemizi bitirelim.

لاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ (Kehf: 39) Ayetinin anlam: Kuvvet ancak Allah(n yardm) iledir yada kuvvet ancak Allahndr demektir. Bu ayette de mutlak gcn ancak Allaha ait olduu belirtilerek, Allah dndaki varlklarn hibir gcnn olmad ortaya konulmaktadr. Allahn izni ve iradesi olmadan insan, parman dahi oynatmaya g yetiremez.
tarih: 12.01.2013
YORUM YAZINIZ
SMNZ

E-Posta (Gizli)

Web siteniz

Yorumunuz

Gvenlik kodu
18.10.2019Cuma
Son Konular • 42- Zlimlerin Yaptklarndan Allah Habersiz Sanma! (Video)
• 41- Ashb- Kehf Hakknda (Video)
• 40- Kur'n'da Peygamberimize 'Ey Muhammed!' Biiminde Hitap Edilmi midir? (Video)
• 39- Neyi Fkhedeceiz? (Video)
• 38- Muavvizeteyn Hakknda bn-i Mes'd'dan Gelen Rivyet Meselesi (Video)
• 37- Rzk Artran ve Bereketlendiren Etkenler Nelerdir? (Video)
• 36- Kime Uyacaz? Kime nanacaz? (Video)
• 35- Ey Yolcu, Dnya Bir Aa Glgesi Gibidir! (Video)
• 34- Kelime-i ehdet'in 'rb (Video)
• 33- Hayata Dair, Hayt tler (Video)
• 32- "Arapa'y Putlatrmak" Deyimi zerine (Video)
• 31- Kime Kulak Vermeli?! -Fkradan Hisse- (Video)
• 30- Evli Kadnlarla Evlenilir mi?! (Video)
• 29- Seyyid Kutub lim midir? (Video)
• 28- Kur'n'a Uymad ddiasyla nkr Edilen Bir Hadsin Mdfaas (Video)
• 27- Gnmzde Genelde Yanl Anlalan Bir yet - Ra'd: 11 (Video)
• 26- Bedevden Al Haberi! (Video)
• 25- Mezhepsizlik Dinsizliin Kprsdr! (Video)
• 24- slm'da Tevhd Olmadan Vahdet Olmaz! (Video)
• 23- Rabbin Kim? Rabb Kimdir? (Video)
• 22- Allah'tan Bakasna bdet Etmede Cehlet Mazeret Deildir! (Video)
• Gnlk Dua ve Zikirler
• KASDE- LAMYYE (eyhu'l-slam bn-i Teymiyye) Pdf ndir!
• Peygamberler Tarihi Test Bilgi Yarmas - PDF ndir!
• Muhtelif Konularda Ksa Ksa - 5
• "TEVESSL VE KABR- NEB'Y ZYARET" ADLI KTABIMIZ IKMITIR!
• MUHTELF KONULARDA LM NAKLLER - 1
• NASHATLER 13
• Dinin Aslnda Cehalet Mazeret midir? (PDF Oku/ndir!)
• Muhtelif Konularda KISA KISA - 4
• Allah Tel, Neden Kurnda Baz Yerlerde Biz Zamiri ile Hitap Buyurmutur?
• Vv ve Y Harflerinden nceki Harfi Mefth Olan Emsile-i Hamse'ye Nn-u Sakle'nin Dhil Olmas:
• NASHATLER 12
Son Yorumlar
sadullah demirciolu
abdullah bin mesud (r.a.) sakn
Yusuf Semmak
Bir kardeimiz, selmdan sonra;
Yusuf Semmak
EVET, YNE SGARA! Bugn piyas
brahim sarta
Allahraz olsun
Muhammet ****
Bizim din hocamz banz rtmek
Ali zbek
Hocam Allah raz olsun mkemmel b
fatma
ellerinize yreinize salk cdd
Mehmet
Bu site "13.45'de mi 13.45'te mi
iclal
elinize salk
misafir
Allah raz olsun .
mutluluk
ok gzel olmu ellerinize salk
hediye
Esselamn aleykm Yusuf kardeim.
Yusuf Semmak
SNNETTE BYLE BR PAZARLIK ANLAY
mahmut konur
BR AYET "Mmin kadnlara da bak
Erkan
Allah raz olsun
ismail
bayildim
Yusuf Semmak
NOT: Bir Hristiyanla tartan bir
Yusuf Semmak
KMLER SULU? Bir toplumda ins
Yusuf Semmak
SAHR VAKTNN SON BULMASI VE SAB
ali
Gzel bir anlatm olmu ALLAH(C.C
Yusuf Semmak
MUHCRLERLE ENSRIN KARDEL:
Ece
Harika ok teekkrler
meryemnazyazan
ok gzel anlatmsnz, imdi o
Yusuf Semmak
DLN, BEYNIN, OKUMANIN, YAZMANI
Yusuf Semmak
Bir melde yle geiyor: "Bunun
Yusuf Semmak
Mtevz, mutevaz (م
Yusuf Semmak
Esml Hsn: Yanl el-Esmul
Yusuf Semmak
Mkl: Yanl Mkil (kapal,
Yusuf Semmak
Naslki: Yanl Nasl ki: Doru
Yusuf Semmak
MESS: Deme, dokunma, temas,
Sibel EKNC
Muhterem Hocamz Feriduddin AYDIN
2017
ok detaya girmisiniz ama tr
Melek
ok gzel
© 2012 YUSUFSEMMAK.COM