Araştırmacı, Yazar

ANASAYFA
BİZE ULAŞIN
BİZİ TAKİP EDİN
AMACIMIZ
KUR'AN DİNLE
KİTAPLARIMIZ
İsimler, müzekker (erkek) ve müennes (dişi) olmak üzere iki kısma ayrılır: 1) Müzekker İsim: Canlı varlıkların erkeklerine veya gramer bakımından müzekker (erkek) kabul edilen yani kendisinde dişilik alâmeti bulunmayan cansız varlıklara verilen isimdir.

 

 

DÖRDÜNCÜ DERS:

İSİMLERDE ERKEKLİK VE DİŞİLİK:

İsimler, müzekker (erkek) ve müennes (dişi) olmak üzere iki kısma ayrılır:

1) Müzekker İsim: Canlı varlıkların erkeklerine veya gramer bakımından müzekker (erkek) kabul edilen yani kendisinde dişilik alâmeti bulunmayan cansız varlıklara verilen isimdir.

Örnekler:

خاَلٌ : Dayı, دِيكٌ : Horoz, كِتاَبٌ : Kitap,

دَرْسٌ : Ders, مِصْباَحٌ : Lamba, شَعْرٌ : Saç

2) Müennes İsim: Canlı varlıkların dişilerine veya gramer bakımından dişi kabul edilen (kendisinde dişilik alâmeti bulunan) cansız varlıklara verilen isimdir.

Örnekler:

خاَلَةٌ : Teyze, ٌ دَجاَجَة : Tavuk, أمٌّ : Anne,

بِنْتٌ : Kız evlat, حَدِيقةٌ : Bahçe, سَيَّارَةٌ : Araba

MÜENNES İSİMLERİN KISIMLARI:

1) Canlı varlıkların doğal olarak dişilerine verilen isimler:

Örnekler:

أمٌّ : Anne, بِنْتٌ : Kız evlat, أخْتٌ : Kız kardeş

2) Sonlarına yuvarlak te (tâ-i merbûta) bitişen isimler:

Örnekler:

عَمَّةٌ : Hala, مَدْرَسَةٌ : Okul,

مُعَلِّمَةٌ : Kadın öğretmen, ناَفِذَةٌ : Pencere

3) Sonlarına elif-i memdûde (اء) bitişen isimler: Elif-i memdûde, uzun okunan elif demektir.

Örnekler:

بَيْضَاءُ : Beyaz, سَوْدَاءُ : Siyah,  سَمْرَاءُ : Esmer,

شَقْرَاءُ : Kumral, صَفْرَاءُ : Sarışın, صَحْرَاءُ : Çöl 

4) Sonlarına elif-i maksûre yani kısa okunan elif (ى) bitişen isimler:

Örnekler:

سَلْمَى : Selma, لَيْلَى : Leyla, بُشْرَى : Müjde, Büşra,

كُبْرَى : En büyük, Kübra, صُغْرَى : En küçük

Üçüncü ve dördüncü maddelerde verdiğimiz örneklerde yer alan elif-i memdûde ve elif-i maksûre olan harfler, kelimenin aslından olmayıp, söz konusu kelimelerin dişiliğine delâlet etmesi için, kelime köklerine sonradan ilave edilmiş zâid (fazlalık) harflerdir. Şu noktaya dikkat etmek gerekir. Bu zâid harfler, söz konusu müennes kelimelerden atıldığında geriye kelimenin kökünü teşkil eden asıl harfler kalmaktadır.

Bu açıklamadan hareketle, sonlarında elif-i memdûde ve elif-i maksûre bulunan her kelimenin müennes (dişi) kelime olmayacağı ortaya çıkmaktadır. Mesela: دُعَاءٌ (dua) ve فَتًى (genç) kelimelerinin sonunda da elif-i memdûde ve elif-i maksûre vardır ama bu tür kelimeler müennes değildir. Çünkü bu iki kelimenin sonunda yer alan harfler, kelimenin aslındandır. Bir kelimenin sonunda elif-i memdûde ve elif-i maksûre bulunduğunda, bu kelimenin müennes mi yoksa müzekker mi olduğunu nasıl anlayacağız? Bunu anlamak için, kelime sonundaki harfleri atıldığında geriye iki harf kalıyorsa; o kelime müzekkerdir, kelimenin aslı kalıyorsa müennestir.

مُسْتَشْفَى (hastane), مُصْطَفَى (Mustafa) kelimelerinin sonundaki elif-i maksûre harfleri de müenneslik alâmeti değildir. Çünkü bu kelimelerin kökleri; شَفَى (tedavi etti, iyileştirdi), صَفاَ (temiz oldu, saf oldu) fiilleridir. Eğer son harfleri atarsak, kelimenin asıl kökü iki harfe düşmektedir. Bu nedenle bu kelimelerde elif-i maksûre bulunmasına rağmen; bunlar müennes kelime olmazlar; zira kelime sonlarındaki (ى) harfi kelimesinin aslındandır.

5) Semâî Müennesler: Yukarıdaki müenneslik alâmetlerinden birisini taşımadığı halde, müennes kabul edilen kelimeler de vardır.

Semâî Müennes: Belli bir kâideye dayanmayan, Araplardan işitildiği gibi müennes kabul edilen kelimelerdir.

İşitmeye dayalı dişil kelimelere örnekler:

شَمْسٌ : Güneş, نَفْسٌ : Nefis, أرْضٌ : Yer, arazi,

حَرْبٌ : Harp, savaş, رِيْحٌ : Rüzgar, نَارٌ : Ateş, بِئْرٌ : Kuyu

Bu kelimelerin, görünüşte müzekker kelimelerden farkı yoktur ve kendilerinde müenneslik alâmeti de yoktur; ama bunlar semâî müennes kelimelerdir. Semâî (işitmeye dayalı) müennesleri, müzekker kelimelerle karıştırmamak için, bu konuyu bilmek gerekir. Bu bilgiye, ya sözlükten, ya da hocaya sorarak ulaşabiliriz. Zamanla bu bilgi, tecrübe ve sık tekrarlarla kökleşmektedir.

Bu tür dişi kelimelere devam edelim.

6) Vücuttaki çift olan organlar da müennes sayılmaktadır:

Örnekler:

رِجْلٌ ، قَدَمٌ : Ayak, يَدٌ : El, عَيْنٌ : Göz, أذُنٌ : Kulak

7) Kabile, köy, şehir, devlet isimleri de müennes (dişi) sayılmaktadır:

Örnekler:

قُرَيْشٌ : Kureyş, مَكَّةٌ : Mekke, أنقرةُ : Ankara,

مِصْرٌ : Mısır, تُرْكِيَا : Türkiye

Hatırlatma:

· Yukarıdaki yedi maddede sayılan kurallara uymayan kelimeler, müzekker (eril) kabul edilir.

· Ayrıca kural gereği; Arapça'da bütün akılsız varlıkların (insanlar dışındaki canlıların ve cansızların) çoğulları, müfred (tekil) ve müennes (dişil) kabul edilir. Mesela: شَجَرٌ (ağaç) cansız bir varlıktır, çoğulu ise; أشْجَارٌ 'dur. Tüm cansız çoğullar gibi, bu örnekteki أشْجَارٌ kelimesi, müfred ve müennes hükmündedir.

Bu konuyu daha iyi anlamak için bir örnek yapalım: "Ağaçlar meyvelidir" cümlesini Arapçaya çevirelim ve "ağaçlar"ı da zamirle ifade edelim.

هِىَ مُثْمِرَةٌ Görüldüğü gibi, ağaçlar kelimesini müfred (tekil) ve müennes (dişi) zamiriyle ifade ettik. İsim cümlelerinde mübteda ve haber arasında cinsiyet, aded uyumu gereği; مُثْمِرَةٌ “meyvelidir" kelimesi de müfred ve müennes gelmiştir. Bu konu, ileride daha iyi anlaşılacaktır.

· Bazı müzekker isimler kurala aykırıdır.

حَمْزَةُ (Hamza), طَلْحَةُ (Talha) gibi. 

Bu kelimelerin yazılışında yer alan yuvarlak te'ler müenneslik alâmeti değildir.

· Mübâlağa ifade eden فَعَّالةٌ veznindeki kelimelerdeki tâ-i merbûta da müenneslik (dişilik) için değildir. Buna "tâu'l mübâlağa" denir.

Örnek: “İlmi çok, çok bilgili, çok âlim”  عَلاَّمَةٌ , “çok gezmiş”  رَحَّالَةٌ gibi.

Bağlantı | kategori: ARAPÇA | tarih: 24/11/2012 | Yorum(15) | Yorum yaz
meryemnazyazğanÇok güzel anlatmışsınız, şimdi çok iyi anladım.
tarih: 24.02.2017
2017çok detaya girmişsiniz ama tşr
tarih: 31.12.2016
Nagihanokudum süper çok beğendim
tarih: 23.12.2016
büşraÇok iyi olmuş
tarih: 01.11.2016
Alihanbence bu site çok güzel ve bu siteyi çok beğendim
tarih: 26.05.2016
Yusuf SemmakMÜZEKKER VE MÜENNES İSİMLERE ÖRNEKLER:

Bir kardeşimiz: “Acaba 1’den 20’ye kadar müennes ve müzekker kelimeler yazar mısınız, rica etsem? Yani 1) Gemi, 2) Ağaç, 3) Kitap gibi. 20’ye kadar ayrı ayrı müzekker ve müennes kelime lazım. Ödevim var, bulamadım bir türlü. Nasıl yapılacağını da bilmiyorum” demiştir…

Bu kardeşimizin ricası üzerine, kendisine (ve kendisiyle aynı durumda olan diğer kardeşlere de) yardımcı olmak maksadıyla müzekker ve müennes kelimelere yirmişer örnek veriyoruz.

Müzekker (eril) isimlere örnekler:

1) Kitap: (Kitâb) كِتَابٌ
2) Kalem: (Galem) قَلَمٌ
3) Ev: (Beyt) بَيْتٌ
4) Kapı: (Bâb) بَابٌ
5) Ders: (Ders) دَرْسٌ
6) Çocuk: (Veled) وَلَدٌ
7) Baba: (Eb) أبٌ
8) Memur: (Muvazzaf) مُوَظَّفٌ
9) Öğretmen: (Mu’allim) مُعَلِّمٌ
10) Doktor: (Tabîb) طَبِيبٌ
11) Ağız: (Fem) فَمٌ
12) Saç: (Şa’r) شَعْرٌ
13) İsim: (İsm) إسْمٌ
14) Nur: (Nûr) نُورٌ
15) Şeker: (Sukker) سُكَّرٌ
16) Su: (Mâ’) مَاءٌ
17) Ülke: (Vatan) وَطَنٌ
18) Yol: (Tarîg) طَرِيقٌ
19) Cadde: (Şâri’) شَارِعٌ
20) Pazar, Çarşı: (Sûg) سُوقٌ

Müennes (dişil) isimlere örnekler:

1) Dergi: (Mecelle) مَجَلَّةٌ
2) Silgi: (Mimhât) مِمْحَاةٌ
3) Bahçe: (Hadîga) حَدِيقَةٌ
4) Pencere: (Nâfize) نَافِذَةٌ
5) Kız: (Bint) بِنْتٌ
6) Ünite: (Vahdet) وَحْدَةٌ [Bu kelime; tek olmak, teklik, yalnızlık, birlik, şube, kısım anlamlarına da gelir.]
7) Anne: (Umm) اُمٌّ
8) Memure, Bayan memur: (Muvazzafe) مُوَظَّفَةٌ
9) Bayan öğretmen: (Muallime) مُعَلِّمَةٌ
10) Bayan doktor: (Tabîbe) طَبيبَةٌ
11) Dudak: (şefe) شَفَةٌ
12) Kulak: (Uzün, Uzn) اُذُنٌ [Vücutta çift olan organlar müennes sayılmaktadır. El, ayak, göz, kulak gibi. Burun اَنْفٌ kelimesi, müzekker sayılır. Burunda çift delik olduğu için çift organlardan sanılmamalıdır.]
13) Şöhret: (Şuhret) شُهْرَةٌ
14) Karanlık: (Zulmet) ظُلْمَةٌ
15) Aydınlık: (İdâe) إضَاءَةٌ
16) Ateş: (Nâr) نَارٌ [Müzekkerlik alâmeti olmamasına rağmen, bu tür kelimelere semâî müennes denir. Yani bu kelimelerin müennes olması Arablardan işitmeye dayalıdır. Belli bir kâideleri yoktur.]
17) Şehir: (Medîne) مَدِينَةٌ
18) Köy: (Garye) قَرْيَةٌ
19) Kıta, Anakara: (Gârre) قَارَّةٌ
20) Dünya: (Dunyâ) دُنْيَا [Bu kelime; “en yakın, daha yakın” anlamındaki ism-i tafdîl olan أدْنَى kelimesinin müennesidir.]
tarih: 13.04.2016
ferhatacaba 1 den 20 ye kadar müennes ve müzekker kelime yazarmısınız rica etsem. yani 1gemi, 2ağaç 3kitap. gibi 20 ye kadar ayrı ayrı müzekker ve müennes kelime lazım. ödevim var bulamadım bir türlü nasıl yapılcağınıda bilmiyorum
tarih: 13.04.2016
Mustafa GARGIÇok işime yaradı. Teşekkür ederim.
tarih: 13.03.2016
bakicanÇok isime yaradi herkese tercih ederim
tarih: 03.02.2016
esmasüper çok beğendim
tarih: 29.12.2015
aygünben sorularda istiyorum ama güzel anlatılmış tebrik ediyorum
tarih: 19.11.2015
eminÇOK GÜZEL ANLAT MIŞSINIZ HELAL OLSUN
tarih: 12.11.2015
muhammed emreçok iyi bir site bayıldım imam hatipte okuyorum çok işime yarıyor arapça çok iyi bu siteyi yapana çok teşekkürler ALLAH sizin gibi insanları başımızdan eksik etmesin çok iyisiniz çok saolun
tarih: 18.03.2015
rabiabence bu site çok güzel hem de çok işime yarıyor
tarih: 02.01.2014
Serkancanbu siteyi çok beğendim bu siteyi yapana çok tşk ederim
tarih: 11.12.2013
YORUM YAZINIZ
İSMİNİZ

E-Posta (Gizli)

Web siteniz

Yorumunuz

Güvenlik kodu
Son Konular • NASİHATLER 13
• Dinin Aslında Cehalet Mazeret midir? (PDF Oku/İndir!)
• Muhtelif Konularda KISA KISA - 4
• Allah Teâlâ, Neden Kur’ân’da Bazı Yerlerde “Biz” Zamiri ile Hitap Buyurmuştur?
• Vâv ve Yâ Harflerinden Önceki Harfi Meftûh Olan Emsile-i Hamse'ye Nûn-u Sakîle'nin Dâhil Olması:
• NASİHATLER 12
• İftiâl (افْتِعَال) Bâbı ile Alâkalı Sarf Kâideleri
• GENELDE YANLIŞ KULLANILAN KELİMELER VE DOĞRU YAZILIŞLARI:
• Kur'an'da Peygamberimize Nasıl Hitap Edilmiştir?
• Muzari' Fiilin Şimdiki ve Gelecek Zamana Salahiyeti:
• Muhtelif Konularda KISA KISA - 3
• Şirke ve Sapıklığa Sürüklenen Bir Toplumda Suçlular Kimlerdir?
• 22- Ömer Nesefî Akaidi Tercüme ve Şerhi 6 (Ders Videosu)
• NASİHATLER 11
• Arapça'da 'zuu' ve 'sahib' edatlarının arasındaki fark nedir?
• EY RABBİMİZ!
• ASHAB-I KEHF HAKKINDA:
• NASİHAT BAHÇESİ
• KİTAPLARIMIZ HAKKINDA BİLGİLENDİRME:
• “Kadınlar Havuza Girebilir mi?” Sorusuna Verdiğimiz Kısa ve Özlü Cevap
• Kadın Sesiyle ve Çalgı Aletleriyle İcra Edilen Şarkı, Türkü, Ezgi ve İlahiler Hakkında Bir Soruya Verdiğimiz Cevap
• NASİHATLER 10
• Muhtelif Konularda KISA KISA - 2
• NASİHATLER 9
• “Ticaret yapıyorum ama maddi ve manevi anlamda bir türlü rahata eremiyorum” mu diyorsunuz?
• 21- Hadis Dersleri -1 (Ders Videosu)
• SESLİ HADİS DERSLERİ - YAKINDA!
• Sesli Ders Videoları Arşivi (Yusuf Semmak)
• ARAPÇA DERSLERİ (ZAMİRLER) -5-
• Kadınların Saçlarını Kısaltmaları Câiz midir?
• Muhtelif Konularda KISA KISA - 1
• Ömer Nesefî Akâidi Tercüme ve Şerhi 5 (Ders Videosu)
• İNFÂK BİLİNCİNİ KUŞANMAK!
Son Yorumlar
mutluluk
Çok güzel olmuş ellerinize sağlık
hediye
Esselamün aleyküm Yusuf kardeşim.
Yusuf Semmak
SÜNNETTE BÖYLE BİR PAZARLIK ANLAY
mahmut konur
BİR AYET "Mümin kadınlara da bak
Erkan
Allah razı olsun
ismail
bayildim
Yusuf Semmak
NOT: Bir Hristiyanla tartışan bir
Yusuf Semmak
KİMLER SUÇLU? Bir toplumda ins
Yusuf Semmak
SAHÛR VAKTİNİN SON BULMASI VE SAB
ali
Güzel bir anlatım olmuş ALLAH(C.C
Yusuf Semmak
MUHÂCİRLERLE ENSÂR’IN KARDEŞLİĞİ:
Ece
Harika çok teşekkürler
meryemnazyazğan
Çok güzel anlatmışsınız, şimdi ço
Yusuf Semmak
DİLİN, BEYÂNIN, OKUMANIN, YAZMANI
Yusuf Semmak
Bir meâlde şöyle geçiyor: "Bunun
Yusuf Semmak
“Mütevâzı’, mutevazı” (م
Yusuf Semmak
Esmâül Hüsnâ: Yanlış – el-Esmâul
Yusuf Semmak
Müşkül: Yanlış – Müşkil (kapalı,
Yusuf Semmak
Nasılki: Yanlış – Nasıl ki: Doğru
Yusuf Semmak
“MESS”: Değme, dokunma, temas,
Sibel EKİNCİ
Muhterem Hocamız Feriduddin AYDIN
2017
çok detaya girmişsiniz ama tşr
Melek
Çok güzel
Nagihan
okudum süper çok beğendim
Mehmet ARAZ
Çok güzel olmuş,başarılarınızın d
Yusuf Semmak
KANDİL KUTLAMAK BİD'AT'TIR! Ka
Yusuf Semmak
Nesefî Akâidi derslerimizi 6'ya k
Elif
Bu akaid derslerinizden bölüm6 ya
Beyza
Harika
büşra
Çok iyi olmuş
Yusuf Semmak
MODERNİZM, KADINLARIN BAŞÖRTÜLERİ
zeyra
İsime yaradi saol
Şüheda
Helal be sırf kapanmak nefislerin
© 2012 YUSUFSEMMAK.COM