Araştırmacı, Yazar

ANASAYFA
BİZE ULAŞIN
BİZİ TAKİP EDİN
AMACIMIZ
KUR'AN DİNLE
KİTAPLARIMIZ
Arapça'da ذُو 'zû' ile صَاحِب 'sâhib' edatlarının anlam farkı hakkında es-Süheylî'nin konuyla ilgili açıklamaları, "el-İtkân fî Ulûmi'l-Kur'ân" adlı eserinde İmam Suyûtî tarafından nakledilmektedir. Biz de, Arapça metnin tercümesini yaptık.

2

   الْفَرْقُ بَيْنَ ذُو وَ صَاحِبٍ          

 قَالَ السُّهَيْلِيُّ : " وَالْوَصْفُ بِـ"ذُو" أَبْلَغُ مِنَ الْوَصْفِ بِ"صَاحِبٍ" وَالْإِضَافَةُ بِهَا أَشْرَفُ فَإِنَّ "ذُو" يُضَافُ لِلتَّابِعِ وَ"صَاحِبَ" يُضَافُ إِلَى الْمَتْبُوعِ تَقُولُ : أَبُو هُرَيْرَةَ صَاحِبُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تَقُولُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَاحِبُ أَبِي هُرَيْرَةَ . وَأَمَّا ذُو فَإِنَّكَ تَقُولُ : ذُو الْمَالِ وَذُو الْفَرَسِ فَتَجِدُ الِاسْمَ الْأَوَّلَ مَتْبُوعًا غَيْرَ تَابِعٍ وَبُنِيَ عَلَى هَذَا الْفَرْقِ أَنَّهُ تَعَالَى قَالَ فِي سُورَةِ الْأَنْبِيَاءِ : (وَذَا النُّونِ (فَأَضَافَهُ إِلَى النُّونِ وَهُوَ الْحُوتُ وَقَالَ فِي سُورَة) : وَلا تَكُنْ كَصَاحِبِ الْحُوتِ (قَالَ : وَالْمَعْنَى وَاحِدٌ، لَكِنْ بَيْنَ اللَّفْظَيْنِ تَفَاوُتٌ كَثِيرٌ فِي حُسْنِ الْإِشَارَةِ إِلَى الْحَالَتَيْنِ فَإِنَّهُ حِينَ ذَكَرَهُ فِي مَعْرِضِ الثَّنَاءِ عَلَيْهِ أَتَى بِذِي لِأَنَّ الْإِضَافَةَ بِهَا أَشْرَفُ وَبِالنُّونِ لِأَنَّ لَفْظَهُ أَشْرَفُ مِنْ لَفْظِ الْحُوتِ لِوُجُودِهِ فِي أَوَائِلِ السُّورِ وَلَيْسَ فِي لَفْظِ الْحُوتِ مَا يُشَرِّفُهُ لِذَلِكَ فَأَتَى بِهِ وَبِصَاحِبٍ حِينَ ذَكَرَهُ فِي مَعْرِضِ النَّهْيِ عَنِ اتِّبَاعِهِ " . (الْإتْقَانُ فِى عُلُومِ الْقُرْآنِ ، لِلسُّيُوطِى ، ج ۱ ، ص ۱۷۱)


ARAPÇA'DA ذُو "ZÛ" İLE صَاحِب "SÂHİB" EDATLARININ ARASINDAKİ FARK:

Süheylî dedi: ذُو ‘zû’ ile niteleme صَاحِب ‘sâhib’ ile nitelemeden daha mübalağalı, daha belîğdir. [صَاحِب ‘sâhib’ lafzı âmm, ذُو ج ذَوُو ‘zû’ - çoğulu; ذَوُو - lafzı ise hâsstır.] ذُو ‘zû’ ile izâfet (isim tamlaması) daha şereflidir, daha değerlidir. Çünkü ذو ‘zû’ tâbi (tâbi olan, izleyen, uyan)a, صَاحِب ‘sâhib’ ise metbû’ (tâbi olunan, izlenen, uyulan)a izâfe olunur.

أَبُو هُرَيْرَةَ صَاحِبُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ‘Ebû Hüreyre, Nebî aleyhisselâm’ın arkadaşıdır’ dersin (deriz; hatta Nebî aleyhisselâm'ın ashâbını أصْحَابُ النَّبِيِّ 'Ashâbu'n Nebî' diye ifade ederiz. ‘Ashâb’ lafzını metbû'una -kendisine tâbi olunan Nebî’ye- izâfe ederiz), النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَاحِبُ أَبِي هُرَيْرَةَ ‘Nebî aleyhisselâm, Ebû Hüreyre’nin arkadaşıdır’ demezsin (demeyiz). [Buna göre, eşrâftan olan kimselere yani âlime, valiye, müdüre izâfet ve hitâp biçimine dikkat edilmelidir. Mesela;  ‘müdür, falanın arkadaşıdır’ şeklinde değil de ‘falan, müdürün arkadaşıdır’ ifadesi tercih edilir.]

ذو ‘zû’ ya gelince; hiç şüphesiz, ذُو الْمَالِ ‘mal sahibi’, وَذُو الْفَرَس ve ‘at sahibi’ dersin (deriz). [الْفَرَس kelimesi hem müzekker/eril, hem de müennes/dişil olarak kullanılabilir.] Bu misallerde ‘mal’ ve ‘at’ kelimelerinin tâbi’, ‘zû’ nun (yani sahip olanın) ise metbû’ olduğunu görürsün, tâbi’ değil. [‘Mal’ ve ‘at’, tâbi’ olsa da, malın ve atın sahibi metbû’dur.]

Bu (anlam) farkın(ın) üzerine binâ edildiğine göre, Allah Teâlâ Enbiyâ Sûresinin 87. Âyetinde وَذَا النُّونِ ‘Ve balık sahibini (Yûnus’u da an)’ buyurarak, ‘zû’ yu النُّون ‘en-nûn’ kelimesine izâfe etmiştir ki, o da “balık”tır. [Bu izâfet de “zû”, “senâ, övgü" anlamında kullanılmıştır.] Allah Teâlâ, Kalem Sûresinin 48. Âyetinde وَلاَ تَكُنْ كَصَاحِبِ الْحُوتِ ‘Ve o balık sahibi (Yûnus) gibi olma!’ buyurmuştur. [Çünkü Hz. Yûnus, kavmi iman etmediği için sabırsızlık göstererek, Rabbinden izinsiz görev mahallini yani kavmini terk etmişti.]

Süheylî demiştir ki: Mana aynıdır fakat bu iki lafız arasında iki duruma işâretin güzelliği bakımından çok farklar vardır. Çünkü onu övme şeklinde arz ederken zikrettiğinde ‘zû’ getirmiştir. Çünkü ‘zû’ ve ‘nûn’ ile izâfet daha şereflidir. Çünkü evâil-i suver’de yani sûrelerin başlangıçlarında bulunması sebebiyle, ‘nûn’ lafzı ‘hût’ lafzından daha üstündür. (Nûn, Kalem sûresinin başında bulunmaktadır.) ‘Hût’ lafzında onu böyle şereflendiren/teşrîf eden bir şey yoktur. Böylece ‘hût’ ve ‘sâhib’ lafzını kendisine ittibâdan sakındırma yerinde zikrettiği zaman getirmiştir. (el-İtkân fî Ulûmi’l-Kur’ân, İmam es-Suyûtî, C: 1, S: 171)


Bağlantı | kategori: ARAPÇA | tarih: 18/09/2016 | Yorum(0) | Yorum yaz
YORUM YAZINIZ
İSMİNİZ

E-Posta (Gizli)

Web siteniz

Yorumunuz

Güvenlik kodu
Son Konular • NASİHATLER 13
• Dinin Aslında Cehalet Mazeret midir? (PDF Oku/İndir!)
• Muhtelif Konularda KISA KISA - 4
• Allah Teâlâ, Neden Kur’ân’da Bazı Yerlerde “Biz” Zamiri ile Hitap Buyurmuştur?
• Vâv ve Yâ Harflerinden Önceki Harfi Meftûh Olan Emsile-i Hamse'ye Nûn-u Sakîle'nin Dâhil Olması:
• NASİHATLER 12
• İftiâl (افْتِعَال) Bâbı ile Alâkalı Sarf Kâideleri
• GENELDE YANLIŞ KULLANILAN KELİMELER VE DOĞRU YAZILIŞLARI:
• Kur'an'da Peygamberimize Nasıl Hitap Edilmiştir?
• Muzari' Fiilin Şimdiki ve Gelecek Zamana Salahiyeti:
• Muhtelif Konularda KISA KISA - 3
• Şirke ve Sapıklığa Sürüklenen Bir Toplumda Suçlular Kimlerdir?
• 22- Ömer Nesefî Akaidi Tercüme ve Şerhi 6 (Ders Videosu)
• NASİHATLER 11
• Arapça'da 'zuu' ve 'sahib' edatlarının arasındaki fark nedir?
• EY RABBİMİZ!
• ASHAB-I KEHF HAKKINDA:
• NASİHAT BAHÇESİ
• KİTAPLARIMIZ HAKKINDA BİLGİLENDİRME:
• “Kadınlar Havuza Girebilir mi?” Sorusuna Verdiğimiz Kısa ve Özlü Cevap
• Kadın Sesiyle ve Çalgı Aletleriyle İcra Edilen Şarkı, Türkü, Ezgi ve İlahiler Hakkında Bir Soruya Verdiğimiz Cevap
• NASİHATLER 10
• Muhtelif Konularda KISA KISA - 2
• NASİHATLER 9
• “Ticaret yapıyorum ama maddi ve manevi anlamda bir türlü rahata eremiyorum” mu diyorsunuz?
• 21- Hadis Dersleri -1 (Ders Videosu)
• SESLİ HADİS DERSLERİ - YAKINDA!
• Sesli Ders Videoları Arşivi (Yusuf Semmak)
• ARAPÇA DERSLERİ (ZAMİRLER) -5-
• Kadınların Saçlarını Kısaltmaları Câiz midir?
• Muhtelif Konularda KISA KISA - 1
• Ömer Nesefî Akâidi Tercüme ve Şerhi 5 (Ders Videosu)
• İNFÂK BİLİNCİNİ KUŞANMAK!
Son Yorumlar
Yusuf Semmak
SÜNNETTE BÖYLE BİR PAZARLIK ANLAY
mahmut konur
BİR AYET "Mümin kadınlara da bak
Erkan
Allah razı olsun
ismail
bayildim
Yusuf Semmak
NOT: Bir Hristiyanla tartışan bir
Yusuf Semmak
KİMLER SUÇLU? Bir toplumda ins
Yusuf Semmak
SAHÛR VAKTİNİN SON BULMASI VE SAB
ali
Güzel bir anlatım olmuş ALLAH(C.C
Yusuf Semmak
MUHÂCİRLERLE ENSÂR’IN KARDEŞLİĞİ:
Ece
Harika çok teşekkürler
meryemnazyazğan
Çok güzel anlatmışsınız, şimdi ço
Yusuf Semmak
DİLİN, BEYÂNIN, OKUMANIN, YAZMANI
Yusuf Semmak
Bir meâlde şöyle geçiyor: "Bunun
Yusuf Semmak
“Mütevâzı’, mutevazı” (م
Yusuf Semmak
Esmâül Hüsnâ: Yanlış – el-Esmâul
Yusuf Semmak
Müşkül: Yanlış – Müşkil (kapalı,
Yusuf Semmak
Nasılki: Yanlış – Nasıl ki: Doğru
Yusuf Semmak
“MESS”: Değme, dokunma, temas,
Sibel EKİNCİ
Muhterem Hocamız Feriduddin AYDIN
2017
çok detaya girmişsiniz ama tşr
Melek
Çok güzel
Nagihan
okudum süper çok beğendim
Mehmet ARAZ
Çok güzel olmuş,başarılarınızın d
Yusuf Semmak
KANDİL KUTLAMAK BİD'AT'TIR! Ka
Yusuf Semmak
Nesefî Akâidi derslerimizi 6'ya k
Elif
Bu akaid derslerinizden bölüm6 ya
Beyza
Harika
büşra
Çok iyi olmuş
Yusuf Semmak
MODERNİZM, KADINLARIN BAŞÖRTÜLERİ
zeyra
İsime yaradi saol
Şüheda
Helal be sırf kapanmak nefislerin
Ümit
Amin Er-Rahman Er-Rahim Allah
Vedat
Soruyu soran ben değilim ama aydı
© 2012 YUSUFSEMMAK.COM